Thứ hạng ít biến động Liên tiếp sau năm 2008, Đà Nẵng (75,96 điểm) vẫn duy trì vị trí dẫn đầu cả nước về điểm số PCI, theo sau là Bình Dương (74,01 điểm), tỉnh đã từng dẫn đầu trong ba năm. Lào Cai (70,47 điểm), Đồng Tháp (68,54 điểm), Vĩnh Long (67,24 điểm) và Vĩnh Phúc (66,65 điểm) cùng nằm trong nhóm có chất lượng điều hành xuất sắc. Còn Cao Bằng, Đắk Nông và Bắc Kạn nằm cuối bảng xếp hạng. Điểm đáng lưu ý, một số địa phương đã dần chuyển lên thứ hạng cao hơn trong bảng xếp hạng. Tiêu biểu như Cà Mau, Điện Biên, Long An và Thừa Thiên - Huế đã có bước nhảy vọt. Điểm số của các tỉnh này tăng mạnh ở nhiều lĩnh vực khác nhau. Ví dụ, Điện Biên cải thiện đáng kể trong cắt giảm các chi phí không chính thức, nâng cao tính năng động của lãnh đạo tỉnh và thúc đẩy chất lượng đào tạo lao động; Cà Mau thực hiện các biện pháp giảm chi phí gia nhập thị trường và chi phí không chính thức; Long An và Thừa Thiên - Huế thì cải thiện chỉ số tính minh bạch. Giảm minh bạch, tăng nhũng nhiễu Các chỉ số năm 2009 cho thấy niềm tin của doanh nghiệp đã giảm xuống sau quý II, bất chấp các số liệu về kinh tế vĩ mô chỉ ra rằng Việt Nam đã thoát khỏi giai đoạn tồi tệ nhất của khủng hoảng tài chính toàn cầu. Phần đông các doanh nghiệp (DN) vẫn có tâm lý bi quan, nhất là khối doanh nghiệp tư nhân. Cụ thể, chỉ 65% doanh nghiệp tư nhân tại Việt Nam dự định mở rộng hoạt động kinh doanh của mình trong 2 năm tới, thấp hơn so với 78% năm 2008 và 77% năm 2007. Các DN nhỏ (chịu tác động nặng nề hơn từ cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu) chỉ có 47% cho biết có ý định mở rộng kinh doanh. Khi đánh giá về gói kích cầu của Chính phủ triển khai trong năm 2009, chỉ có 3.225 trong số 9.890 doanh nghiệp phản hồi điều tra PCI cho biết đã tiếp cận được khoản vay với lãi suất ưu đãi 4%. Theo đánh giá sơ bộ, chính sự hạn chế khả năng tiếp cận vốn vay hỗ trợ lãi suất từ gói kích thích kinh tế đã không tác động mạnh đến khả năng mở rộng kinh doanh của doanh nghiệp. Mặc dù kích cầu này đã được phân bổ tương đối đồng đều, trải rộng trên khắp cả nước và các DN nông thôn dễ vay hơn… Chỉ số minh bạch và tính năng động của lãnh đạo các địa phương cũng đã có sự sụt giảm trông thấy. Theo báo cáo nhanh của VCCI, 61,26% doanh nghiệp cho rằng phải có “mối quan hệ” mới tiếp cận được các tài liệu liên quan đến hoạt động kinh doanh do chính quyền địa phương ban hành; 8,4% doanh nghiệp cho rằng có thể dự đoán được việc thực thi pháp luật của tỉnh; 41% doanh nghiệp̀ phải thương lượng với cán bộ thuế địa phương. Một điều đáng lưu ý khác là, Việt Nam đã bắt đầu có xu hướng sử dụng công văn thay vì ban hành văn bản quy phạm pháp luật, với 9.470 công văn có bao hàm các nội dung quy phạm pháp luật được ban hành từ năm 2005 tới 2008, nhiều gấp 3 lần số công văn được ban hành trong 18 năm trước đó (giai đoạn 1987 - 2004). Trước năm 2004, trung bình một tỉnh có 19 công văn/81 văn bản quy phạm pháp luật, nay tỷ lệ này đã tăng tới 55/45. Chính việc "bùng nổ" các công văn không minh bạch và xuất hiện một “rừng" văn bản pháp luật đã khiến DN và người dân bị "tung hỏa mù", thậm chí ngay cả chuyên gia cũng bị "lạc" chứ chưa kể đến người dân và các nhà đầu tư. Điều khó hiểu nhất là DN tiếp cận tài liệu văn bản pháp lý (như luật, nghị định và các văn bản hướng dẫn) thì dễ dàng nhưng sẽ rất khó khăn khi muốn tìm hiểu các văn bản, tài liệu kế hoạch (công văn điều hành) của địa phương. Hai lĩnh vực khó tiếp cận nhất vẫn là ngân sách – tài chính và đất đai. Ngoài ra, sự sụt giảm tính năng động và tiên phong của lãnh đạo tỉnh cũng là điều đáng lo ngại. Chỉ có 43% doanh nghiệp tin tưởng chính quyền tỉnh có thái độ tích cực với khu vực tư nhân, giảm 10 điểm phần trăm so với mức năm 2008. Việc giải quyết những trở ngại của DN tại địa phương cũng thấp hơn. Trong khi Chính phủ đang phân cấp mạnh quyền tự quyết cho các địa phương thì chỉ số này thực sự là điều đáng lo ngại cho những tỉnh vẫn còn tư tưởng trông chờ Trung ương. Chỉ số PCI 2009 là “tập hợp tiếng nói” của 9.890 DN dân doanh đánh giá chất lượng điều hành kinh tế của chính quyền tỉnh. Kết quả cuối cùng là chỉ số tổng hợp xếp hạng 63 tỉnh, thành của Việt Nam dựa trên kết quả công tác điều hành của từng địa phương trong 9 lĩnh vực có vai trò then chốt đối với sự phát triển của khu vực kinh tế tư nhân Năm 2009, trong tổng DN tham gia trả lời điều tra, DN tư nhân chiếm 35%, công ty TNHH chiếm 45% và 18% là các công ty cổ phần. (Nguồn: eFinance) |
